محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

آخرین نظرات
  • ۲۲ آبان ۹۶، ۲۰:۳۹ - امیرمحمد البرزی
    :-|
  • ۲۲ آبان ۹۶، ۱۵:۰۲ - دفتر شما
    موافقم

پزشکی به نام اینترنت

شنبه ۲۵ شهریور ۹۶

آیا می‌دانید میگرن به دلیل نوعی میکروب در دهان رخ می‌دهد؟ برای درمان میگرنتان آنتی‌بیوتیک مصرف کنید.

حوله در سرویس بهداشتی بخارات ادرار را جذب می‌کند. وقتی با آن صورتتان را خشک می‌کنید بخارات حاصل از آن باعث طاسی جلوی سر می‌شود که در ایرانیان هم شایع است.

مهم‌ترین دلیل سرطان در عصر ما، امواج مودم است. کافی است یک گلدان کاکتوس کوچک مقابل آن قرار دهید تا امواج مضر را جذب کند.

تا اطلاع ثانوی از نوشیدن نوشابه‌ی مشکی خودداری کنید. بعضی از آن‌ها حاوی سمی هستند که می‌تواند باعث تشنج شود.

 ‌

احتمالاً از این دست جملات زیاد خوانده‌اید. توصیه‌های بهداشتی‌ای که گاهی از قول افراد شناخته یا ناشناخته‌ی دنیای پزشکی نقل می‌شوند (جمله‌ی دوم را از قول پروفسور سمیعی خوانده‌ام و هنوز نمی‌دانم جراحی مغز چه ربطی به طاسی سر دارد؛ آخرین جمله هم از قول رئیس بیمارستان نمازی شیراز خوانده‌ام که اتفاقاً مدتی‌ست از ایشان جملات فوریِ زیادی نقل می‌کنند که اگه غیرت داری تو بقیه‌ی گروها کپیش کن!)

فقر محتوای فارسی، و همچنین بی‌اهمیتی و بی‌دقتی ما در صحت محتوا، در ایجاد چنین لحن‌زاری بی‌تأثیر نیست اما تا آنجایی که من دیده‌ام، در دیگر کشورها هم در حوزه‌ی سلامت کمابیش چنین جملاتی وجود دارد.

چند سال پیش در برخی کشورها کمپین پر سر و صدایی با هدف مبارزه با واکسیناسیون (کمپین آنتی‌واکسن) راه افتاد که البته مانند بسیاری از جنبش‌های لجنیِ داخلی و خارجی، چند سلبریتی هم از آن حمایت می‌کردند. این تصویر را در پاسخ به آن کمپین دیده‌بودم:

 ‌

 ‌

شکی نیست که این روزها بخش قابل توجهی از اطلاعات ما از اینترنت و خصوصاً شبکه‌های اجتماعی دیجیتال حاصل می‌شود و اطلاعات حوزه‌ی سلامت هم جزئی از آن است.

یکی از انواع مطالعات در حوزه‌ی سلامت، مطالعاتی هستند موسوم به Systematic Review که در آن تمام مطالعات و مقالات علمی مرتبط به یک موضوع به صورت نظام‌مندی مطالعه می‌شوند و در مواردی داده‌های آن‌ها با روش‌های آماری تحلیل می‌شوند که Meta Analysis نامیده‌می‌شود تا در مورد آن موضوع خاص جمع‌بندی شود.

اما شاید مطالعه‌ی چنین مقالاتی روش عمومی مناسبی نباشد. اگر به اینچنین مقالاتی علاقه داشتید می‌توانید آن‌ها را در سایت‌های PubMed یا Cochrane پیدا کنید. همچنین منابعی همچون Up-to-Date و Clinical Key هم هستند که رسالتشان، تجمیع دستورالعمل‌ها و اطلاعات پزشکی یا به عبارتی پزشکی مبتنی بر شواهد است. 

منابعی که گفته‌شد غالباً مخاطب عام ندارند. خصوصاً پایگاه‌های پزشکی مبتنی بر شواهدی مانند Up-to-Date و Clinical Key با این هدف ساخته‌شده‌اند که پزشکان تشخیص‌ها و درمان‌هایی براساس مطالعات روز داشته‌باشند.

مقالات هم در بسیاری از موارد رایگان در دسترس نیستند. پس احتمالاً راهکار بعدی، وب‌سایت‌های عمومی باشند.

متأسفانه اگر به دنبال اطلاعات سلامت در فضای وب فارسی بگردید، به سایت‌هایی عمومی و در مواردی زرد بر می‌خورید که آنچنان اعتمادی به نوشته‌هایشان نیست و اگر دقت کنید، کپی بودنشان واضح است.

اما اگر برایتان مهم باشد که داده‌های قابل اعتمادی در حوزه‌ی سلامتی مصرف کنید، بهتر است فعلاً به زبان انگلیسی روی بیاورید. در این صورت جستجو شما را به سایت‌هایی مانند WebMD (شاید معروف‌ترین سایت در این حوزه)، MayoClinic ،MedicineNet یا MedlinePlus هدایت می‌کند.

افرادی که این سایت‌ها را مدیریت می‌کنند، غالباً پزشکانی هستند که مطالعات گسترده‌ای در حوزه‌های مشخصی دارند و در مواردی، نوشته‌هایشان توسط متخصصان بازبینی می‌شود. به شخصه در مواردی که قصد مطالعه‌ی جدی ندارم، این سایت‌ها و همچنین سایت‌هایی مانند Science Daily اطلاعات بسیار کاربردی و مناسبی برایم داشته.

 ‌

«دانش برای عموم مردم» بخشی از محتوایی است که اهل یک حوزه‌ی علم تولید می‌کنند. این محتوا غالباً به شکلی باید تهیه شود که برای غیرکارشناس قابل درک و کاربردی باشد، و در عین دوری از بحث‌های فنی، دقت علمی بالایی داشته‌باشد. در حوزه‌هایی مانند فیزیک یا روش علمی، دانش برای عموم مردم دید بهتری ایجاد می‌کند اما در حوزه‌ی سلامت،این دانش تا حدی واجب است. چرا که سبک زندگی و خیلی جنبه‌های دیگری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در زبان فارسی، تا امروز پایگاهی به قدرت نمونه‌های انگلیسی ندیده‌ام (البته پروژه‌ای در حال اجرا شدن است که امیدوارم بتوانیم به ثمر رسیدنش را ببینیم و نیازهای پزشکیمان را با اطمینان به فارسی جستجو کنیم) بین سایت‌های انگلیسی سایت‌هایی که در بالا اشاره شد منابع نسبتاً قابل اعتمادی هستند که با جستجو در گوگل، معمولاً همین سایت‌ها در صفحه‌ی اول خودنمایی می‌کنند. به عنوان یک قانونِ شخصیِ غیرقابل اعتماد، وقتی درباره‌ی یک موضوع عمومی در پزشکی (مانند امواج مودم و کاکتوس!) جستجو کنم و نتیجه‌ای از این سایت‌ها نگیرم، احتمال می‌دهم که یا این موضوع شبه‌علم است، نه علم؛ یا این که تخصصی‌تر از چیزی که حدس می‌زنم هست و باید در مقالات بررسی کنم...

 ‌

به هر حال محتوا، یکی از مهم‌ترین چیزهاییست که مصرف می‌کنیم. حداقل در حوزه‌هایی که به سبک زندگی و سلامتیمان ربط دارد، کمی روی مواد مصرفیمان حساس‌تر باشیم :)

  • ۹۶/۰۶/۲۵

نظرات (۲)

  • مریم علینقی پور
  • سلام جناب خسروی
    بخشی از این فقر محتوای فارسی در حوزه ی سلامت به سوگند به پول شماری از همکاران شما بر می گردد. موسساتی هستند که برای پزشکان و کلینیک ها علاوه بر راه اندازی سایت، تولید محتوا(بخوانید سمبل محتوا) هم انجام می دهند. من خودم از نزدیک آنچه در یکی از این شرکت ها می گذشت را دیدم. مقاله های انگلیسی سایت های نه چندان معتبر را در رابطه با موضوعات مختلف (از انواع جراحی های زیبایی گرفته تا جراحی رفع عیوب انکساری چشم، جراحی زانو و کمر و...) جست و جو کرده با اندکی دخل و تصرف( بخوانید حذف side effect روش جراحی مورد نظر و کارهایی از این دست) به فارسی بر می گرداندند. این کار توسط افرادی کاملا غیرمتخصص که صرفا می توانستند مقاله ی انگلیسی بخوانند برای پزشکان غیر متعهد انجام می گرفت و با رعایت اصول seo صدر نشین پیشنهادهای گوگل هم می شد. عموم مردم نه از این بی اعتباری متون سایت های فارسی(چرندیات شبکه های اجتماعی که مقوله ای جداست بماند) آگاهی دارند و نه مهارت کافی برای یافتن و فهم منابع معتبر انگلیسی. و این برای خیل آدم های نگران و مستأصل برای اطلاع از بیماری شان و یا یک روش درمانی و هر مطلب مرتبط با سلامت یک فاجعه محسوب می شود.
    پاسخ:
    خانم علینقی‌پور عزیز
    ممنونم که کوتاهیِ کسانی که باید محتوای مناسب تولید کنند رو یادآور شدید (در مورد این حوزه، جامعه‌ی پزشکان)

    چیزی که توی این نوشته قصد داشتم مطرح کنم (و تو بقیه‌ی مطالبِ سبک زندگی و فناوری و سلامتی) بیان مشکل، و ارائه‌ی یه سری راهکار بود که ما (به عنوان مصرف‌کنندگان و کسانی که این مشکلات براشون آسیب‌زاست) بتونیم استفاده کنیم.
    در مورد ریشه‌ها و دلایلی که به نظرم می‌رسه، به نظرم بخشیش مربوط به نداشتن دغدغه توی مصرف‌کننده‌ها می‌شه، و بخشیش مربوط به کوتاهیِ تولید کننده‌ها.

    اول خودزنی کنم، در مورد تولید کننده صحبتای شما رو ادامه بدم:
    کاش اینی که شما گفتید، به بهترین وجه بود! کاش پزشکانی بودن که برای افزایش تعداد مراجعینشون سایت‌های مناسبی می‌زدن، توش در مورد approachهای درمانی و بیماری‌ها می‌نوشتن؛ اکسیرهای شفابخش معرفی می‌کردن، و می‌گفتن این اکسیر فقط دست منه، بیاید مطبم!
    قبل از این که این حرف‌ها رو برای شما بنویسم، دو مورد رو توی اینترنت جستجو کردم. یکی در مورد تکنیک DBS یا Deep Brain Stimulation که با قراردادن ابزار کوچکی داخل مغز، عمق مغز رو تحریک می‌کنن. این تکنیک اولین بار برای کاهش علائم پارکینسون (مثل مشکلات راه‌رفتن) استفاده شد و امروز برای مشکلات بیشتری هم در حال مطالعه‌ست.
    وقتی فارسی «تحریک عمقی مغز» رو جستجو کردم، تعدادی از خبرگزاری‌های داخلی اومدن که از اخبار ورزشی گرفته تا فرهنگی و سیاسی و علمی و سرگرمی داخلشون بود. اکثراً هم همینطور از جنسِ اخبار داغ بود که آاااای DBS در درمان افسردگی و MS هم دیده‌شده که کاربرد داره. تو صفحه‌ی اول آنچنان اطلاعات خوبی در مورد خود تکنیک ندیدم!
    جستجوی انگلیسی به شکل جالبی توضیحات این تکنیک بود توی سایتی مربوط به بیماری پارکینسون، بعدش توضیحات دیگه‌ای توی سایت دولتی‌ای در حوزه‌‌ی جراحی مغز وجود داشت و بعدش دوتا از سایت‌هایی که بالا معرفی کردم.
    در مورد جلوگیری از سرماخوردگی هم فارسی و انگلیسی جستجو کردم و به همین ترتیب بالا، چند خبرگزاری یا سایت‌های «از هر دری سخنی» از آخرین اخبار در مورد جلوگیری از سرماخوردگی (که غالباً کپی از هم بودند) گفته‌بودند و سایت‌های انگلیسی روش‌های مختلف را به زبانی ساده و کاربردی بیان کرده‌بودند.
    خانم علینقی‌پور، کاش سایت‌های اطلاعات پزشکی فارسی با هدف جذب مشتری برای مطب طراحی می‌شد که به نظر من اگر اینطور باشد و خوب اجرا شود خیلی هم عالی خواهد بود (شرکت Nestle را ببینید که چه حجم بالایی از مقالات در مورد تغذیه در سایتش منتشر می‌کند، با هدف جذب مشتری بیشتر)
    آنچه در تبلیغات امثال WebMD دیده‌می‌شود، مثلاً اگر در مورد DBS جستجو کرده‌باشیم، لینک به سایت‌های پزشکان و انجمن‌هاست در مورد تشخیص، مراقبت، درمان یا علائم بیماری پارکینسون.
    آنچه در سایت‌ها و خبرگزاری‌های زیبایمان می‌بینیم، انبوهی از بنرهای تبلیغاتی خودرو و لاغری و اقامت‌گرفتن در اروپا و... است. شانس آورده‌باشیم تبلیغاتشان را از گوگل گرفته‌باشند و به لطف گوگل تبلیغاتی مرتبط با جستجوهایمان ببینیم. (از حق نگذریم دو سه مورد در سایت‌های داخلی تبلیغات مناسب هم دیدم (مثلاً سایت در حیطه‌ی مشکلات اسکلتی مطلب داشت و تبلیغات پزشکان ارتوپد را نشان می‌داد. اما باز هم حجم زیادی از صفحه اشغال می‌شد و اتفاقاً توی ذوق می‌زد)

    اما اجازه بدهید در مورد مصرف‌کننده هم کمی بنویسم:
    سایت Google Trends، مرجع خوبیست برای بررسی جستجوهای مردم در گوگل. شاید داستانِ خنده‌آور و اشک‌بار پیشنهادهای گوگل برای «چگونه.....» و «How to....» را شنیده‌باشید.
    در بررسیم دیدم در مقیاس جهانی، در کنار کلیدواژه‌های هم‌ارز disease، نام بیماری‌هایی بیشتر جستجو شده که درگیری یا ناخوشی زیادی به همراه دارند. محدود کردن اطلاعات به ایران هم تقریباً چنین وضعی بود (البته آنچنان انطباقی با شیوع‌ها در ایران نداشت؛ شاید به این دلیل که بخش نسبتاً مهمی از این جستجوها توسط اشخاص آکادمیکی انجام شده که از منابع بین‌المللی مطالعه می‌کنند و دور از انتظار نیست که دغدغه‌هایشان، بیماری‌های شایع جهان یا دقیق‌تر، آمریکا و غرب اروپا، باشد؛ نه ایران)
    اما جستجوهایی که مرتبط با واژه‌ی «بیماری» بوده، جستجوهایی غیردقیق، تکراری و بیشتر در ادامه‌ی اخبار تلویزیون بود تا موارد مهم داخلی.
    شبیه این را دیگر جاها هم داشته‌ایم.....
    ما هنوز هم ترجیح می‌دهیم اطلاعات سلامتمان را از تلگرام، دوستان، یا نهایتاً عطار یا داروسازِ مستقر در داروخانه بگیریم. این دغدغه بین تولیدکنندگان محتوا در حوزه‌ی سلامت وجود دارد که «تبلیغات سفید، طرفدار آنچنانی ندارد و نمی‌تواند هزینه‌های ما را تأمین کند. حتی تبلیغات خاکستری هم همینطور». تبلیغات در حوزه‌ی محتوای سلامت باید سیاه باشد تا جلب توجه کند، کلیک شود، و به دست‌اندرکاران سایت پولی بدهد (مثلاً ۵ راهکار مراقبت از پارکینسون، طرفدار کمتری دارد تا همه چیز در مورد داروی جدیدِ ...... (که احتمالاً در برنامه‌های فارسی‌زبان ماهواره تبلیغ شده) و معجزه‌ی آن بر پارکینسون). بعضی‌ها به سمت سیاه‌تر شدن محتوایشان پیش می‌روند، و برخی عطایش را به لقایش می‌فروشند. بسیاری از مدل‌های کسب درآمد از محتوای با مخاطب عام در حوزه‌ی سلامت هم چنین وضعی دارند.

    موافقم که کوتاهی از هر دو سمت است. گشایش‌هایی در مورد سایت‌های معتبر، روان و کاربردیِ سلامت در وبِ فارسی در حال روی دادن است. اما شاید مهم‌تر از آن، دغدغه‌ی خود ما برای مصرف محتوای دقیق و صحیح است که این گشایش‌ها را به پیش می‌برد و انگیزه‌ساز می‌شود.
  • کرگدن باکیفیت
  • احساس افسردگی می کنم دلم می خواد خودکشی کنم یا دست به جرم و جنایت بزنم اگه می تونی یه متن بذار امیدوار بشم
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی