محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

آخرین نظرات
  • ۲۳ مهر ۹۶، ۱۶:۰۵ - علی
    عالی

پیش‌نوشت: این مطلب، بخشی از نوشته‌های فناوری، سبک زندگی، و سلامتی است. می‌توانید توضیح این نوشته‌ها و لیست آن‌ها را از بالای صفحه و یا از اینجا مطالعه فرمایید.

 

سرطان، واژه‌ایست که این روزها زیاد می‌شنویم.... متهمِ حدود ۹ میلیون مرگ در سال ۲۰۱۵، و سوژه‌ی نسبتاً دست اولی برای شبکه‌های خبری (رسمی و غیر رسمی!)

سرطان یا Cancer، هر دو ریشه‌هایی به معنای خرچنگ دارند که ظاهراً به دلیل نمایی است که تهاجمِ تومور زیر میکروسکوپ ایجاد می‌کند (تصویر زیر، تصویری شبیه‌سازی‌شده از واقعیت است)

 

 

در این نوشتار سعی می‌کنم خلاصه و مفید مروری کنم بر آنچه خوب است بدانیم!

سرطان چیست؟

اکثر سلول‌ها در بدن ما تقسیم می‌شوند. بعضی مانند سلول‌های خونی سریع، برخی مانند سلول‌های کلیه به آهستگی، و برخی مانند عضلات و نورون‌های مغزی، با سرعتی نزدیک به صفر.

سرعت این تقسیم براساس پارامترهای مختلفی از بدن، تنظیم می‌شود. به طور خلاصه: سلول زمانی سرطانی می‌شود که یک یا تعدادی سلول، به شکلی خارج از کنترل رشد کرده و تقسیم می‌شوند.

همه‌ی ما در بدنمان سلول سرطانی داریم! خطا در سیستم کنترل سرعت تقسیم، ظاهراً امری طبیعی‌ست و سیستم ایمنیِ ما مکانیسم‌هایی جهت مقابله با این سلول‌ها دارد. مشکل از آنجا شروع می‌شود که گاهی سیستم ایمنی کفافِ این سلول‌های افسارگسیخته را نمی‌دهد (یا به دلیل افسارگسیختگیِ زیادیِ این سلول‌ها، یا به دلیل ضعفِ ایمنی بدن)

اینجاست که سلول سرطانی، به رشد و تقسیم خودش ادامه می‌دهد تا جایی که به تومور سرطانی تبدیل می‌شود.

توجه داشته‌باشید که این سلول‌ها از چند جهت آسیب می‌زنند:

اول این که مانند نهنگی در دریاچه، اکثر منبع موجود را این سلول‌ها می‌بلعند و منابعی به دیگر سلول‌های سالم نمی‌رسد. پس احتمال آسیب به آن‌ها بیشتر می‌شود.

دوم توجه کنید که سلولی که مثلاً باید طی ۴۸ ساعت رشد کرده و تقسیم می‌شد، در فاز سرطانی ممکن است طی ۱۰ ساعت این کار را انجام دهد: به همین دلیل این سلول احتمالاً عملکرد طبیعیِ خودش را ندارد.

همچنین بزرگ‌شدنِ چنین توده‌ای جز محدودیت منابع، می‌تواند حتی موجب محدودیت فیزیکی هم بشود (انسداد مجاری بدن، فشار آوردن به ارگان‌ها و.....)

گاهی این تومور، از مسیرهای مختلفی به مناطق مختلف بدن پخش می‌شود. برای مثال توده‌ای که در کبد تشکیل شده، سر از ریه در می‌آورد و آنجا را هم درگیر می‌کند: این توده را متاستاتیک می‌خوانند و اصطلاحاً می‌گویند توده به ریه متاستاز داده.

کمی خبر خوب!

وضعیت امروز، از سال‌های قبل در حوزه‌ی سرطان بسیار بهتر است. در زمان نوشتن این کلمات، دو نفر از افرادی که نسبتاً با من نزدیک هستند، سرطان کولونِ تقریباً درمان شده‌ای دارند و تا مدتی دیگر وارد فاز مراقبت‌های بعد از درمان می‌شوند.

سرطان‌های کولون (یا کولورکتال)، سینه و پروستات اکنون اوضاع نسبتاً مناسبی دارند که در صورت تشخیص به موقع، قابل درمان هستند.

همچنین تشخیص مناسب و درمان به موقع، می‌تواند جلوی بروز عوارض بدتر را بگیرد :)

چه کنیم؟

امروز در موقعیتی نیستیم که برای چنین سؤالاتی پاسخ واضح و قطعی داشته‌باشیم.

می‌دانیم این وحشی‌شدنِ سلول‌ها معمولاً به آسیب‌خوردنِ DNAشان مربوط است. آنچه امروز می‌دانیم این است که پرتوهای قوی (مانند UV یا فرابنفش یا اشعه‌ی X که در رادیوگرافی‌های معمول (اما نه در MRI) استفاده می‌شود) آسیب‌رسان هستند.

می‌دانیم مواد شیمیایی مختلفی ممکن است خطرساز باشند.

امروزه نقش بعضی از عفونت‌های خاص (مانند هرپس تناسلی، هپاتیت B و C و...) نیز مشخص شده است.

آنچه می‌توانیم در موقعیت کنونی انجام دهیم تا از این خرچنگِ بدقواره دور بایستیم:

  • تا جایی که می‌توانیم از اشعه‌های قوی مانند UV یا عکس‌برداری‌های پزشکی (غیر از MRI و سونوگرافی‌ها، مانند داپلر) دور باشیم؛ مگر در شرایط ضروری.
  • تا جایی که می‌شود از مواد غذاییِ کمتر فرآوری شده استفاده کنیم. (به طور کلی، هر چه ماده‌ی غذایی‌ای از فرم طبیعی دورتر شده‌باشد، فرآوری شده‌تر است. مثلاً ژامبون از گوشت چرخ‌کرده فرآوری‌شده تر است)
  • تا جای ممکن از دود سیگار و قلیان (چه به عنوان استفاده کننده چه به عنوان کسی که دود را استنشاق می‌کند) دوری کنیم. (خصوصاً کسانی که در فضای بسته دود تنباکو استنشاق می‌کنند و Passive Smoker نامیده می‌شوند در خطر بالا هستند)
  • خودمان با دست خودمان ایمنی بدنمان را ضعیف نکنیم: استفاده از کورتون و هم‌خانواده‌های آن (خصوصاً دگزامتازون که مانند نقل و نبات استفاده می‌کنیم) باید صرفاً به موارد بسیار خاص محدود باشد. (تجویز دگزامتازون برای سرماخوردگی و امثال آن، چیزی بدتر از فاجعه است!)
  • از میوه‌جات غافل نباشیم!
  • در منابع جهانی از چاقی نیز به عنوان عامل خطر یاد شده.

و نکته‌ای بسیار مهم

هر چیز غیرعادی در بدن که مدتی هم از آن بگذرد، نیازمند معاینه‌ی پزشک است.

سردرد میگرنی فردی بعد از ۸ ساعت به علاوه‌ی یک لیوان چای خوب می‌شود. ۸ ساعت به بیشتر از یک روز کشید، یا دفعات سردرد از حالت عادی بیشتر شد، نیازمند مشورت با پزشک است.

مدتی‌ست دل‌درد گرفته‌ام: یکی دو روز چای و نبات یا عرق نعنا و این دست درمان‌های خانگی جواب نداد، پزشک باید بررسی کند.

خون‌ریزی غیرعادی، درد طولانی یا شدید، تغییر رنگ‌های طولانی‌مدتِ پوست یا.... باید توسط پزشک بررسی شود. شاید از هر ۱۰۰ مراجعه به این شکل، تنها یکی تشخیص قابل توجهی در پی داشته‌باشد. اما این یک تشخیصِ زودرس، می‌ارزد!

و یک خواهش!

در دنیا غربالگری مفهومی بسیار مهم به شمار می‌رود. غربالگری تنبلیِ چشم در کودکان، سالیانه از تعداد زیادی مشکلات بینایی پردردسر جلوگیری می‌کند.

توجهِ خودتان یا جلب توجه سایرین به غربالگری‌های مهم سرطان، می‌تواند به شکل محسوسی سرطان را به خرچنگی بی‌چنگ بدل کند.

غربالگری‌ها به شکلی طراحی شده‌اند تا افراد کمترین زحمت و اذیت را تحمل کنند؛ و در صورتی که در مرحله‌ی اول یافته‌ی قابل توجهی دیده‌شود، از شخص آزمایشات بیشتری خواسته می‌شود.

  • تست ماموگرافی سالیانه برای خانم‌های بالای ۴۰ سال
  • غربالگری سرطان پروستات برای آقایان بالای ۴۰ سال
  • غربالگری سرطان کولورکتال در افراد ۴۵ تا ۷۰ ساله
  • مشاوره با پزشک، در صورت وجود سرطان فامیلی

 

سرطانِ بدقیافه، مانند بسیاری از بیماری‌ها می‌تواند کنترل شده، علائمش بهبود پیدا کند، یا در مواردی درمان شود. فقط به یک چیز نیاز دارد: آگاهیِ خودمان.

  • ۹۶/۰۷/۱۲

نظرات (۱)

  • یاسین . میم
  • سلام.

    مدت زیادی بود که می‌خواستم درباره سرطان اطلاعات کسب کنم، این مطلب خیلی کمکم کرد. ممنونم :)
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی