محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

آخرین نظرات

اثر پروانه‌ای، آشوب و پیچیدگی در بهداشت و سلامتی

احتمالاً کمابیش در مورد اثر پروانه‌ای شنیده‌اید: به زبان ساده، در سیستمی به پیچیدگی زمین، هر رویداد می‌تواند آبشاری از رویدادها و روندهای مختلف را به راه بیندازد که منجر به وقایع متفاوت شود. مثل پر زدن پروانه‌ای در برزیل که شاید منجر به تندباد در تگزاس شود. (دفعه‌ی بعد که هواشناسی آسمان آفتابی را پیش‌بینی کرد و باران غافلگیرتان کرد، دوباره سری به محفل بزنید!)

این روزها مشغول اندیشه‌ورزی هستم که چطور سواری‌گرفتن از پیچیدگی سیستم می‌تواند فرایند مراقبت، تشخیص و درمان را بهتر کند. شاید روزی این عنوان جدیدی در سریِ سبک زندگی، فناوری و سلامتی شود. اما در این نوشته قصد دارم در مورد اتفاقات آبشاری در روند سلامتی بگویم.

 ‌

فرض کنید دختر بچه‌ای آنفلوآنزا بگیرد. احتمالاً پدرش مجبور می‌شود یک روز مرخصی بگیرد تا او را دکتر ببرد. احتمالاً این یک روز مرخصی، یک روز از حقوقش کم می‌کند؛ و احتمالاً کارهایی تلنبار می‌شود و یکی دو روز فشار کاری بیشتری خواهد داشت. شاید این فشار کاری، کمی قدرت تصمیم‌گیری و تحلیل شخص را (چه در محل کار چه در خانه) تحت تأثیر قرار دهد. اتفاقاتی به همین منوال ممکن است فشارهایی بر مادر (بسته به خانه‌دار یا شاغل‌بودن او) وارد شود. و ایضاً اثراتی بر خود دختر بچه‌ی مذکور.جمعِ تمام این فشارها و تغییرات، اثراتِ کوتاه‌مدتی هستند که یک مورد آنفلوآنزا در مقیاس یک خانواده ایجاد می‌کند.

این همه "احتمالاً" ها، در کنار احتمالات دیگری، ممکن است رویدادهای دیگری را رقم بزند... فقط تجسم کنید پدر، پیش از بیماری دخترش به دلیل فشارهای محل کار در خطر اخراج‌شدن بوده‌باشد. و اگر کار دیگری نداشتید فکر کنید اگر این احتمالِ تقویت‌شده رخ دهد، چه احتمالات دیگری ممکن است به وجود بیاید.

چنین آبشارهایی در داخل بدن ما هم رخ می‌دهد:

فشار خونمان بالا می‌رود:

ممکن است کم‌کم بار کاریِ قلبمان را افزایش دهد و خطر (یا دقیق‌تر، احتمالِ) سکته‌ی قلبی بالا رود.

احتمال پارگی مویرگ‌هایمان ممکن است بالا برود. این به خودی خود شاید احتمال سکته‌ی مغزی را بالا ببرد؛ یا احتمال یک لخته‌ی کوچک در سیاهرگ‌های عمقی که شاید جابجا شود و جاهایی که نباید گیر کند.

این فشار بالا کم‌کم به کلیه‌ها فشار وارد می‌کند و کاهش عملکرد مزمن کلیه به خودیِ خودش روندهای بسیاری را کلید می‌زند که تعدادی از آن‌ها، همان بالا رفتن فشار خون، و تأثیر بر عملکرد قلب، و اثر بر کبد است.

 ‌

هر کدام از این نقطه‌ها را می‌توان گسترش داد تا دید سیستم پیچیده‌ای مانند بدن انسان، که اجزای بسیار زیادی دارد و هر کدام قویاً با یکدیگر در ارتباط اند، چطور به تحریکات پاسخ می‌دهد و آشوبناکی در چنین سیستمی تا چه حد است.

با وجود چنین آشوب‌هایی، عجیب نیست که گفته‌اند سالمندان از داروهایی که بی‌حالی و عدم تعادل می‌آورد استفاده نکنند: این بی‌حالی و بی‌تعادلی، خطر افتادنشان را زیاد می‌کند و این افتادن ممکن است باعث شکستن استخوان‌های ضعیفشان شود و این شکستن ممکن است باعث شود چربی مغز استخوان وارد خون شود و باعث ایست قلبی شود!

با وجود چنین آشوبی، باید نگاه متفاوتی به بهداشت و سلامتی داشته‌باشیم. مشکلات عمومی مانند فشار خون، قند بالا، کم‌آبیِ بدن، یا نقائص تغذیه‌ای، می‌توانند در سیستم آشوبناک بدنمان تغییراتی ایجاد کند که شاید کمتر پزشکی انتظارش را داشته‌باشد...

  • ۹۶/۰۷/۲۳

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی