محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

محفل، وب‌نوشته‌های متین خسروی

محفلی برای چند دقیقه نشستن، در میان روزمرگی‌هایمان...

آخرین نظرات

در مقدمه‌ی فصل تغذیه‌ی بحث انسان، سبک زندگی، فناوری و سلامتی، اشاره کردیم که عناصر مغذی عمده‌ی تغذیه‌ی ما، آب، قند، چربی، و پروتئین هستند. 

در این نوشتار قصد داریم در خصوص پروتئین‌ها در تغذیه مختصری صحبت کنیم.

 ‌

بین دانش‌آموزان، و کسانی که از دید شیمیایی به بدن نگاه می‌کنند شوخی‌ای معروف است که می‌گویند «هر کجا در بدن نفهمیدید چطور یک اتفاق افتاده، بگویید "یک آنزیم" این کار را کرده». حقیقت این است که بخش اعظم واکنش‌هایی که در بدنمان رخ می‌دهد توسط میلیاردها آنزیمی که تولید می‌شود تسهیل می‌شود. جدا از آنزیم‌ها که "فعالیت"های بدن را انجام می‌دهند و از جنس پروتئین هستند، بخش زیادی از ساختمان بدنِ ما هم از پروتئین ساخته شده.

عضلاتِ ما منبع مهمی از پروتئین هستند. (در مواردی که در بدن تجزیه‌ی پروتئین داریم، تحلیل عضلانی جزء قابل توجه‌ترین نتایج است)

استخوان‌ها، جزئی معدنی دارند که از بلورهای کلسیم به وجود آمده؛ اما این بلورها در داربستی از جنس پروتئین است که کنار هم قرار دارند.

سیستم ایمنی، یکی از وابسته‌ترین سیستم‌های بدن به پروتئین‌ها هستند و اکثر موادی که سیستم ایمنی برای مواجهه با عوامل خارجی تولید می‌کند از جنس پروتئین هستند.

پروتئین‌ها در بند بند بدنِ ما نقش‌های مهمی را بر عهده دارند و کمبود یا نقص در آن‌ها، اثرات مهمی بر عملکرد و اجزاء بدن ایفا می‌کند...

 ‌

همانطور که در مورد چربی‌ها گفته‌شد، کمیت و کیفیت هر دو در عناصر تغذیه‌ای عمده اهمیت دارند.

در خصوص کمیت، میزان پروتئین مورد نیاز هر فرد بسته به سن، جنس، میزان و جنس فعالیت‌ها، و ترکیب بدنی متفاوت است. اما آنچه مسلم است این است که زمان‌هایی که بدنمان به پروتئین بیشتری نیاز دارد، ما نیز باید پروتئین بیشتری بخوریم. بعضی از مواردی که نیاز به پروتئین افزایش می‌یابد عبارت است از:

  • موقع افزایش فعالیت بدنی (مانند ورزشکاران)
  • در خانم‌های باردار
  • در بیماران یا کسانی که در دوران نقاهت (بهبودِ بعد از بیماری) هستند (مگر در مواردی که بیماری به دلیل زیادیِ پروتئین باشد در پزشک سفارش به کاهش مصرف پروتئین کرده‌باشد)
  • در افرادی که رژیم غذایی پر قند دارند

برخی موادی که به عنوان منابع غنی پروتئین می‌شناسیم:

  • ماهی‌ها، تخم مرغ، و گوش پرندگان
  • حبوباتی همچون لوبیا، سویا، عدس، و کنجد (خصوصاً به افرادی که به هر دلیلی از جمله مسائل اقتصادی یا گیاه‌خواری گوشت مصرف نمی‌کنند توصیه می‌شود جای خالیِ گوشت را با سویا پر کنند)
  • غلاتی همچون برنج، ماکارونی، و نان تست
  • لبنیاتی همچون شیر و پنیر 

چند مورد در خصوص حفظ کیفیت پروتئین مصرفی باید مورد توجه قرار گیرد:

  • دمای بالا (خصوصاً در درست‌کردن غذاها) بخش زیادی از پروتئین مواد غذایی را غیرقابل هضم، و عملاً بی‌استفاده، می‌کند.
  • حرارت طولانی‌مدت هم اثری مانند دمای بالا دارد.
  • موادی مانند سرکه (که گاه برای نرم‌کردن گوشت استفاده می‌شوند) ساختار پروتئین را تخریب کرده و بلااستفاده می‌کند.
  • قند زیاد، جذب پروتئین را محدود می‌کند (دلیل نیاز به مصرف بالای پروتئین در کسانی که رژیم‌های پرقند دارند و در بالا اشاره شد نیز همین است)

 ‌

توجه داشته‌باشید که افرادی که مشکلات کبدی یا کلیوی دارند، از جمله‌ی کسانی هستند که احتمال دارد نیاز به کاهش پروتئین دریافتی داشته‌باشند. در این موارد حتماً با پزشک مشورت کنید.

 ‌

***

این نوشته، بخشی از سریِ سبک زندگی، فناوری، و سلامت است

جهت مشاهده‌ی فهرست این بحث، اینجا را کلیک کنید

  • ۹۶/۱۱/۰۱

نظرات (۲)

  • محمد حسن بهرامی
  • سلام و تشکر از جوابتون
    یکی از همکارانم جند وقتی برای رژیم این کارو انجام می ده و خیلی هم تعریف می کنه البته من خودم اضافه وزن زیادی ندارم (در حد دو سه کیلوگرم) اما همکارم یه جورایی سنگین وزنه و مدت 42 روزه که این رژیم رو انجام می ده و کمی هم عجیبه این رژیم، تمام هیدروکربن ها حذف می شوند و پروتئین و چربی اجازه هست من از چند تا سایت خارجی تحقیق کردم نوشته بود که گاهی اوقات برای تمرکز ذهن و صرع و کاهش وزن و بیماران دیابتی و همچنین درمان جوش و آکنه صورت و یکی دو مورد دیگه بود که یادم نیست.
    از شما ممنون خواهم بود که پستی بابت این رژیم داشته باشید اما واقعاً تو این مدت من که به تفاوت غذاها و اینکه قندها زود انرژی می دهند و چربی ها دیرتر انرژی می دهند کرلوهیدرات ها انرژی سریع و زود هم تمام می شوند و باعث می شود احساس گرسنگی سریع تری داشته باشیم اما هر چه به سمت غذاهای پیچیده تر که به ترتیب می تواند پروتئین ها و چربی ها باشد می رویم انسان دیرتر احساس گرسنگی می کند و همچنین دوام سیری بالاتری دارد و همین نکته کتوژنیک می باشد
    حالا دانستن این موضوع باعث شده من self awareness بیشتری نسبت به تغذیه خودم داشته باشم اینکه تو این مدت سیرینی جات را خیلی کم کرده ام قبلاً وقتی می شنیدم شیرینی جات قندی خوب نیست متوجه نمی شدم اما با دانستن سیستم سوخت و ساز بدن راحت تر می توان به تفاوت ها پی برد مثلاً چرا نان بهتر از برنج است (البته نان هم کربوهیدرات بدی است اما در مقایسه بهتر از برنج هست)
    همین جوری اگر مواد غذایی را ترتیب کنیم قند ساده بسیار وحشتناک و بعد نوبت قند های کمی پیچیده تر می رسد مثلاً میوه ها هم قند دارند اما قند آنها چون همراه با فیبر هست کمتر مصرف می شود در هر صورت با سرچ دایت یا کتوژنیک دایت می توان به سایت های خوبی رسید
    در پابان از شما متشکرم که مطالب خوبی می نویسید
  • محمدحسن بهرامی
  • سلام،
    لطف می کنید در مورد کتوژنیک و رژیم مربوط به آن و عوارض و فواید آن بنویسید.
    متشکرم
    پاسخ:
    سلام محمدحسن جان

    حتماً یک مقدار که کلیات بحث تغذیه تموم شد، در مورد رژیم‌های غذایی خاص خواهم نوشت.
    تا اون موقع که یه مقدار تحقیقات کامل‌تری در مورد رژیم کتوژنیک کنم، یه مقدار اطلاعاتی که در موردش دارم رو اینجا بنویسم....

    رژیم کتوژنیک رو، تا جایی که من می‌دونم، کسانی در پیش می‌گیرن که صرعِ مقاوم به دارو دارن و علی‌رغم دریافت داروهای ضدتشنج همچنان حملات صرع توشون وجود داره.
    در مورد ماهیت رژیم، باید بگم بدن توی فرایند متابولیسم، زمان‌هایی که قند زیادی در اختیار نداشته‌باشه شروع به سوزوندن مواد دیگه‌ای، از جمله پروتئین و چربی، می‌کنه. طی این مسیرهای فرعیِ متابولیسم، مواد فرعی‌ای تشکیل می‌شه. مثلاً زمانی که عضلات یکدفعه فعالیت زیادی انجام می‌دن و اکسیژن کافی بهشون نمی‌رسه، مسیری رو طی می‌کنن که در نتیجه‌ش لاکتیک اسید تولید می‌شه؛ همون ماده‌ای که باعث گرفتگی عضلات می‌شه و قرص‌هایی که گرفتگی عضله رو رفع می‌کنن، تجزیه‌ی اون رو تسریع می‌کنن.

    یکی از مواد فرعی‌ای که حین سوختنِ مستقیم چربی‌ها (به جای قند که ماده‌ی سوختنی اصلیه) به وجود میاد، اجسام کتونی هستن.
    داخل پرانتز بگم بیماران دیابتی که انسولین توی بدنشون کمه، یا انسولینشون فعالیتی نمی‌کنه، قند کمی وارد سلول‌هاشون می‌شه؛ در نتیجه اون‌ها با وجود این که قند داخل خونشون بالاست، سلول‌هاشون نمی‌تونه از اون قند استفاده کنه و اون‌ها هم به مسیر سوختن چربی و پروتئین رو میارن که باعث تولید اجسام کتونی می‌شه. حالتی که وقتی شدید بشه بهش کتوزیس می‌گن.
    این اجسام کتونی، خصلت اسیدی دارن و یک مقدار باعث اسیدی شدنِ خون می‌شن. به همین دلیله که به کتوزیس، کتواسیدوز هم می‌گن.

    اسیدوز، باعث کاهش فعالیت مغز می‌شه. به همین دلیله که بیمارای دیابتی که انسولین یا داروهاشون رو خوب مصرف نمی‌کنن، اگر کتواسیدوزشون شدیدتر بشه حتی وارد کما می‌شن.
    حالا توی صرع، مشکلی که هست اینه که یه قسمت از مغز یهو فعالیتش زیاد می‌شه؛ و این فعالیت زیاد سریع توی کل مغز پخش می‌شه و به عبارتی یک دفعه کل مغز، خارج از کنترل، شروع به فعالیت می‌کنه؛ همون حالتی که بهش می‌گن حمله‌ی صرع...

    رژیم کتوژنیک (رژیمی با قند خیلی کم و چربی و پروتئین زیاد)، به دلیل قند کمی که داره، حالتی شبیه کتوزیس رو توی بدن شبیه‌سازی می‌کنه. و انتظار می‌ره این کتوزیس خفیف، یک مقدار فعالیت مغز رو کم کنه و جلوی شروعِ اون فعالیت‌های انفجاری رو بگیره. به علاوه تنها سوختِ مغز، قنده (اگر قند بیفته، قلب از کار نمیفته اما مغز چرا. چون مغز فقط گلوکز می‌تونه مصرف کنه). کمبود قند توی این رژیم، جز ایجاد کتوزیس، به خودیِ خودش هم فعالیت مغز رو تا حدی کاهش می‌ده که این دوتا کنار هم احتمال حمله رو کاهش می‌دن.

    اما همچین رژیمِ محروم از قند و پر چربی‌ای قطعاً مضراتی داره. به علاوه ما روی کاغذ این مسیر رو می‌کشیم و می‌گیم طبق تئوری باید اینجوری فعالیت مغز کم شه و حملات کم شن. آیا در واقعیت همینه؟ آیا این کاهش فعالیت مغز، قبل از کاهش احتمال حمله خودش باعث مشکلاتی نمی‌شه؟ این‌ها چیزایی‌اند که توی آزمایشات کنترل‌شده و متاآنالیزها مشخص می‌شن.
    برای همین ازت می‌خوام این نوشته رو به عنوان یک مقدمه در نظر بگیری تا توی پستی که برای این موضوع می‌نویسم، نتایج تحقیقات رو هم وارد کنم :)
    ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
    شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
    <b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
    تجدید کد امنیتی